Incotec vijftig jaar vooruitstrevend

2018 is een memorabel jaar voor Incotec. Vijftig jaar geleden werd de kiem gelegd voor een bloeiende en innovatieve onderneming. Een die de wereld heeft veroverd met baanbrekende technieken op het gebied van zaadverbetering. Het begon met David Dirkse, een apotheker die voor het Enkhuizer zaadbedrijf Gebroeders Sluis het pilleren van een slazaadje mogelijk maakte. Een revolutionaire techniek in de zaadindustrie. Nu telt Incotec honderden werknemers, verspreid over vijf continenten, die naast pilleren een keur aan verschillende technologieën toepassen. In vijf decennia is enorm veel veranderd, maar de ontembare drang om vooruitstrevend te zijn is nooit verdwenen.

Het verleden

De visie van een veredelaar en een apotheker

Apothekers die de zaadindustrie op hun kop zetten. Die aan de basis hebben gestaan van technieken die vandaag de dag leidend zijn in de branche en belangrijk voor de wereldwijde voedselvoorziening. Het klinkt misschien als wel erg veel eer, toch is het de onmiskenbare waarheid. Want de basis van pilleren wordt nog altijd toegepast zoals David Dirkse en Jan van der Vliet dat na jaren onderzoek hebben ontwikkeld. Het begon in 1963 met de visie van Cor Vis, veredelaar bij Gebroeders Sluis (opgericht in 1868 in Andijk en in 1878 verhuisd naar Enkhuizen). Hij voorzag dat de pilleertechniek uit de farmaceutische industrie ook toegepast kon worden op groente- en bloemenzaden. Vis zocht contact met Dirkse waarna het balletje ging rollen.

Apotheker

Maar waarom pilleren? Aanvankelijk was de techniek gewenst om zaadsoorten die onregelmatig van vorm waren geschikt te maken voor machinale zaai. Ander voordeel was dat gepilleerde zaden uniformer groeien. Het zaaien en oogsten zou op deze manier een stuk minder arbeidsintensief worden. Met pilleren worden zaden omhuld en opgevuld met speciale poedermengsels. Tegenwoordig kunnen aan die mengsels gewasbeschermingsmiddelen worden toegevoegd, die zaden beter laten groeien en bestand maken tegen bedreigingen als schimmels en virussen. Maar het toepasbaar maken van de pilleertechniek op zaadjes, die vervolgens ook nog een gezonde plant moesten voortbrengen, bleek makkelijker gezegd dan gedaan. Pas na vier jaar onderzoek konden Dirkse en Van der Vliet juichen toen ze de juiste mix van grondstoffen vonden waarmee ze slazaad konden pilleren voor commercieel gebruik. Het leidde ertoe dat apotheker Dirkse in 1968 in dienst kwam bij Gebroeders Sluis, Van der Vliet koos ervoor om niet in dienst te komen bij het bedrijf in Enkhuizen. Het bedrijf werd dit jaar overigens omgedoopt tot Royal Sluis.

Prijzenkast

In 1989 werd Incotec een zelfstandig bedrijf en breidde in de navolgende jaren flink uit met vestigingen over de hele wereld. Ook de innovaties bleven niet achter. Daar is de ontwikkeling van de revolutionaire opwaarderingsbehandeling voor tomatenzaad op basis van röntgen, X-ray, een mooi voorbeeld van. Ook wordt de prijzenkast flink gevuld, onder andere met de prestigieuze Erasmus Innovatieprijs in 2009. Landelijke bekendheid bij de ‘gewone man’ volgt in 2012. Dan schuift toenmalig directeur JanWillem Breukink aan tafel bij televisieprogramma ‘De Wereld Draait Door’. Hij vertelt hoe de zaadindustrie in het algemeen en Incotec in het bijzonder met innovaties de duurzaamheid vergroot en helpt met het oplossen van het wereldvoedselprobleem. Het maakt indruk op presentator Matthijs van Nieuwkerk en de kijkers. Mede door het zakje behandeld tomatenzaad van een kilo dat op tafel verschijnt. Van Nieuwkerk is zichtbaar verbaasd bij het horen van de waarde: zo’n honderdduizend euro. Het zijn enkele hoogtepunten in het verhaal van Incotec, dat in 2015 onderdeel is geworden van Croda. Een verhaal dat nog lang niet af is.

(bron: ‘De geschiedenis van Incotec tot 2002’, Ria Zoodsma-Ory)

Het heden

‘Pas na twee jaar opleiden ben je klaar om te pilleren’

Incotec biedt tegenwoordig verschillende technieken en behandelmethodes aan waarmee zaden van meer dan twintig groente- en veldgewassen gewassen verbeterd worden. Het proces is door de jarenlange ervaring geperfectioneerd en heeft voor een flinke verduurzaming gezorgd in de sector. ,,Tijdens het pilleren kunnen we ook gewasbeschermingsmiddelen aanbrengen. Hierdoor kunnen we heel precies doseren’’, legt Joost Verwoerd, Manager Production, uit. Dit houdt in dat voor sommige gewassen tot wel negentig procent minder gewasbescherming nodig is vergeleken met het spuiten van middelen op een veld. ,,Wij doen er alles aan om met minimaal energieverbruik het maximale resultaat te halen. En dat werkt door op alle fronten binnen het bedrijf. Naast duurzame producten, zijn de productieprocessen ook duurzaam. Zo wordt nu een nieuw, energiezuinig, warmtesysteem geïnstalleerd’’, vertelt Verwoerd.

Ambacht

,,Andere voorbeelden zijn ledverlichting en bewegingsschakelaars. Bij elke verbouwing of nieuwe ontwikkeling denken wij hard na hoe we dat zo groen mogelijk kunnen doen. Het is erg leuk en uitdagend om daar een rol in te spelen. Ons streven is om vanaf 2050 te werken met honderd procent groene energiebronnen en om voor vijftig procent zelfvoorzienend zijn.’’ Verwoerd is verantwoordelijk voor het algehele productieproces van Incotec in Enkhuizen. Dat de zaden van klanten die binnenkomen de goede behandeling - bijvoorbeeld opwaarderen, *pilleren, *primen, *filmcoaten of *encrusteren - krijgen en volgens de strenge kwaliteitseisen weer de deur uitgaan richting de klant. ,,Zorgvuldigheid en kwaliteit is waar het om draait. We hebben een reputatie hoog te houden.’’ Daar zijn investeringen voor nodig, in medewerkers bijvoorbeeld. Zo duurt het volgens Verwoerd twee jaar voordat iemand in staat is om de zaden van alle soorten gewassen te pilleren. ,,Het is een echt ambacht en een heel uitdagend proces’’, zegt Verwoerd. ,,Die opleiding verzorgen wij. Het is niet iets wat je op een school kunt leren.’’

De toekomst

De kracht van micro-organismen

Carola Peters is een van de knappe koppen die bij Incotec aan de toekomst werkt. Als Researcher Application of Actives & Biologicals probeert ze levende organismen aan te brengen op zaad zodat deze als natuurlijk beschermingsmiddel kunnen dienen: de zogeheten biologicals. Een belangrijke taak, want steeds meer chemische beschermingsmiddelen zoals het veelgebruikte thiram, zijn of worden in de nabije toekomst verboden. ,,De verwachting is dat steeds meer beschermingsmiddelen met een chemische oorsprong uit beeld gaan verdwijnen’’, zegt Peters. ,,Wij werken aan natuurlijke varianten.’’ Gehuld in witte labjas en gewapend met een pas die toegang geeft tot de anders goed afgesloten ruimtes, geeft Peters een rondleiding door het hoogwaardige laboratorium van Incotec. Het onderzoek dat hier wordt gedaan, moet uiteindelijk leiden tot een nieuwe revolutie in de zaadindustrie.

Legpuzzel

,,We zijn bezig met een puzzel’’, beschrijft Peters. ,,Een enorm uitdagende puzzel, moet ik er wel bij zeggen.’’ De poedermengsels waarmee wordt gepilleerd bestaan uit verschillende grondstoffen. Daarin moeten de micro-organismen nu ook hun plekje krijgen om een zaadje te beschermen tegen plantenziekteverwekkende bacteriën en schimmels. ,,De kunst is dat wij micro-organismen vinden die het recept van de coating overleven en hun werk kunnen doen als het zaadje de grond in gaat. We hebben het wel over levend materiaal dat behoorlijk veel te verduren krijgt. Het proces om micro-organismen te laten overleven én ook nog eens doen wat wij willen, is enorm intensief. Het vergt veel, heel veel, onderzoek.’’ Gesteund door een lab dat is voorzien van alle moderne technieken komen Peters en haar collega’s steeds meer te weten over een nog vrij onbekend gebied. ,,Het onderzoek naar de biologicals staat eigenlijk nog in de kinderschoenen. Ik verwacht dat we de komende jaren grote stappen gaan zetten. We gaan heel erg veel leren en ontwikkelen, daar ben ik van overtuigd. Het is heel gaaf om mee te werken aan die mooie toekomst.’’

*Wat betekent dat eigenlijk?

Met primen ontkiemt zaad snel en uniform. Daardoor ontwikkelt een gewas in zijn geheel ook sneller en uniform. Bij pilleren wordt er van elk zaadje een soort pil gemaakt. Dat gebeurt in een mengtrommel, waar het zaadje in een omhulsel van poedermengsels en vloeistof ingepakt wordt. Dat maakt zaaien efficiënter. Dat geldt ook voor encrustreren: zaden krijgen een gelijkmatigere vorm, worden wat groter, zwaarder en gladder. Dat biedt meer ruimte voor bijvoorbeeld een filmcoating: een laagje gewasbeschermingsmiddelen dat om het zaadje wordt gelegd.