Telen zonder grond

Iedereen is enthousiast over de bodem. De bodem is geweldig: wortels van de gewassen vinden er houvast, voeding voor de plant wordt vastgehouden en komt geleidelijk beschikbaar en de bodem kan planten soms zelfs beschermen tegen ziekten. Een belangrijke factor die dit mogelijk maakt is het bodemleven. De vergelijking met het leven in onze darmen wordt wel eens gemaakt: ook hier hebben de kleine beestjes enorm veel invloed op onze gezondheid.

Toch kunnen planten prima groeien zonder grond! Tomatentelers doen het al jaren en hier in Dronten komt een enorme slafabriek waar niet in de grond, maar op water zal worden geteeld. Voordelen: nul uitspoeling van meststoffen en een brandschone krop sla. Bovendien kan de ruimte in de kas extra goed benut worden. De planten kunnen stap voor stap steeds iets verder uit elkaar gezet worden. Een plant die met zijn wortels in de grond staat, zou dat niet leuk vinden.

Ook onze studenten zijn bezig met teelt op water. In onze kas heb ik al aardappelen, sla en paksoi op water gezien. Hoe goed dit lukt, wil nog wel eens variëren. Genoeg zuurstof voor de wortel is bijvoorbeeld erg belangrijk. Vooral als het water in de zomer warmer wordt, wil dit nog wel eens problemen opleveren.

Een andere verassing, waarmee een teler werd geconfronteerd, was het optreden van groeiremming terwijl de bemesting op orde was. Na wat speurwerk bleek dat de beestjes in het water de oorzaak waren. Een oplossing die voor de hand ligt, is ontsmetten: alle beestjes dood maken, bijvoorbeeld met UV. In principe werkt dit, maar leidt deze oplossing ook tot stabiliteit? Het lijkt erop dat we water niet enkel moeten zien als een vloeistof met daarin voedingsstoffen en zuurstof voor de plant, maar dat een ingewikkelde gemeenschap van allerlei bacteriën en schimmels ook hier een grote rol speelt, net als in de bodem. Als er een verkeerd evenwicht ontstaat, hebben de planten een probleem.

Gelukkig weten de bodemkundigen al veel over het leven rond de wortel. Er komen steeds meer technieken beschikbaar om te onderzoeken welke beestjes er op de wortel leven. En er is steeds meer bekend over de wijze waarop de beestjes met elkaar concurreren. Een belangrijke vraag voor de teelt op water zou kunnen zijn: hoe kunnen we ervoor zorgen dat er in het water een stabiele gemeenschap van goede beestjes ontstaat, zodat slechte beestjes geen kans maken? Het zou wel eens kunnen dat de bodemkundigen ons met hun ervaring kunnen helpen bij het beantwoorden van deze vraag. Zij zijn immers al jaren bezig met het bevorderen van gunstig bodemleven.

Barend Gehner Docent CAH Vilentum