Project De Groene Tulp jaagt op duurzaamheid

De bloembollensector toekomstbestendig maken, dat is kort gezegd het doel van het door Proeftuin Zwaagdijk geleide project De Groene Tulp. ,,Noodzakelijk’’, omschrijft projectmanager Michel Jansen de urgentie. ,,Als we niks doen, voorzie ik grote problemen. Maar dit grootschalige en breed gedragen project kan voor ingrijpende verbeteringen zorgen. Nee, het is nog niet te laat.’’

Op 18 januari 2019 werd de jacht op duurzaamheid gelanceerd. Toen startte het project dat in principe vier jaar loopt. Naast de Proeftuin Zwaagdijk hebben verschillende vooraanstaande bedrijven en instellingen zich gecommitteerd aan het project. ,,Het gaat om een brede groep deelnemers die investeren. Dat geeft dit project ook de benodigde slagkracht’’, merkt Jansen op. ,,Naast geld wordt ook veel kennis gedeeld. Minstens net zo belangrijk.’’

Slagkracht die hard nodig is om te blijven voldoen aan wettelijke en maatschappelijke normen. Duurzaamheid is het toverwoord. Het verlangen van de consumenten naar een steeds groenere wereld wordt gesteund door wet- en regelgeving wat concreet betekent dat steeds minder chemische middelen ingezet mogen worden om bijvoorbeeld ziekte- en virussen te bestrijden. Als daar geen alternatieven voor worden gevonden, komt de productie in de bollensector in gevaar.

,,Steeds meer gewasbeschermingsmiddelen worden aan banden gelegd. De lijst zal in de toekomst enkel maar groeien. Daarom is een project als De Groene Tulp zo belangrijk. We moeten met nieuwe strategieën komen.’’ Het is niet zo dat het project louter een zoektocht naar biologische alternatieven is voor gewasbeschermingsmiddelen. ,,Zeker niet!’’, benadrukt Jansen. ,,Het is veel en veel breder. We zoeken voor het hele teeltproces naar duurzame verbeteringen. Met als onderliggend doel minder afhankelijk te zijn van chemische middelen. Het gaat niet alleen om bestrijden, preventie is minsten net zo belangrijk. Denk aan technieken voor een gezondere bodem. Daarin zal een bol minder vatbaar zijn voor ziekten en virussen.’’

Een keur aan onderzoeken en proeven zijn nu gaande onder de vlag van De Groene Tulp. ,,Wat we allemaal doen? Poeh, dat is een lange lijst. Teveel om op te noemen’’, illustreert Jansen de omvang van het project die wel al veelbelovende resultaten heeft opgeleverd.

Jansen noemt de proeven waarin met een filmcoating de schimmel fusarium oxysporum (zuur) in toom wordt gehouden. Voordeel van de coating is dat de gewasbeschermingsmiddelen niet gemakkelijk in het milieu terechtkomen. De proef wordt gecombineerd met een voorontsmetting door elektrochemisch geactiveerd water of ozon. ,,De eerste resultaten van deze nieuwe technieken zijn goed. Maar het is te vroeg om al juichend door de kamer te gaan. We hebben net het eerste jaar achter de rug. Om de resultaten goed te onderbouwen, zijn meerdere jaren nodig. Dat geldt voor bijna alle onderzoeken en proeven die wij doen. Ik ben ervan overtuigd dat het project niet eindigt na vier jaar. Op de een of andere manier komt er een vervolg op komen, zodat we ook in de toekomst vooruitstrevend blijven in deze sector.’’

Uiteindelijk wil Jansen met De Groene Tulp enkele strategieën ontwikkelen die bollentelers gebruiken om hun bedrijfsvoering duurzamer te maken. ,,Het zal geen plan zijn dat je zomaar even uitrolt binnen een onderneming’’, legt Jansen uit. ,,Elk bedrijf is anders en werkt anders. Wat wij willen bieden is een leidraad om in meer of mindere mate mee te werken aan de toekomst. Dat hoeft dus ook niet gelijk met grote stappen. Een klein deel van de bedrijven zijn echte voortrekkers. Die schromen niet om met nieuwe technieken aan de slag te gaan. Maar het overgrote deel doet het rustiger aan. Juist die groep willen wij over de streep trekken. En dan hoef je echt niet in een keer je hele bedrijf overhoop te gooien. Kleine stapjes zijn ook prima. De ervaring leert dat als er eenmaal een stap is gezet richting vernieuwing en duurzaamheid, de volgende absoluut gaan volgen. En dat is iets wat ook een doel is van dit project: iedereen meekrijgen. Pas dan komt duurzaamheid volledig tot zijn recht.’’

Wie is Michel Jansen?

Michel Jansen woont met zijn gezin in Julianadorp midden tussen de bollenvelden. Sinds 1 oktober is hij projectmanager van De Groene Tulp wat hem in principe een dag in de week bezighoudt. ,,Maar soms ook wel iets langer omdat het zo boeiend en leuk is. Dan is het niet erg om soms een paar uurtjes van je eigen tijd erin te steken. Het is goed in te passen met mijn andere werkzaamheden.’’ De rest van de week is hij directeur van het bedrijf Woodchem in Alkmaar dat zich onder andere specialiseert in producten die de gezondheid en opbrengst verbeteren van gewassen. Daarnaast is Jansen als vrijwilliger actief bij de Brandweer, Julianapop en ONS Julianadorp. Voor hij bij Woodchem startte, werkte Jansen twaalf jaar bij het chemieconcern Bayer waar hij zich ook met innovatie en duurzaamheid in de land- en tuinbouw bezighield. ,,Ik voel mij met mijn achtergrond dan ook thuis bij een project als De Groene Tulp.’’